RAPORTI I DEPARTAMENTIT AMERIKAN TE SHTETIT PER LIRINE E FJALES DHE TE SHTYPIT NE SHQIPERI PER VITIN 2009 PUBLIKUAR NGA SEKRETARJA AMERIKANE E SHTETIT HILLARY CLINTON.

Liria e Fjales dhe Shtypit

Kushtetuta dhe ligji e parashikojne lirine e fjales dhe te shtypit. Ndersa qeveria pergjithesisht i ka respektuar keto te drejta, pati raportime qe qeveria dhe bisneset kane ushtruar presion te fshehte per median. Nderkohe qe qe mediat ishin aktive dhe pergjithesisht te pakufizuara, pati probleme serioze me keqperdorimin e medias per qellime politike. Keto probleme u perkeqesuan gjate dhe pas fushates zgjedhore, me pjesen me te madhe te mediave qe tregojne anesi te qarte drejt dy partive me te medha politike dhe median publike qe shpreh tendence te dukshme drejt Partise Demokratike.

Individet ne pergjithesi mund te kritikojne qeverine publikisht ose privatisht pa raprezalje edhe pse ka patur disa perjashtime.

Radio Televizioni Publik Shqiptar operojne me nje kanal televiziv kombetar dhe nje stacion kombetar radioje, qe sipas ligjit, perfitojne 50% te buxhetit te tyre nga qeveria. Stacioni mbetet nen kontrollin e rrepte qeveritar ne linjen e vet editoriale. Ka patur raste te presionit politik dhe te mungeses se fondeve tek mediat e shkruara, duke prefshire edhe kercenimet direkte ndaj gazetareve. Gazetaret raportuan qe kane praktikuar gjeresisht vete- censurimin.

Roli investigues i mediave ka vijuar te rritet. Nje show- satirik investigues “Fiks Fare”, coi ne shkarkime nga puna dhe ne ceshtje penale kunder zyrtareve publik te korruptuar, perfshire nje minister te akuzuar per sjellje te pahijshme seksuale.

Me 6 janar, nje gjykate pezulloi nje urdher debimi te Dhjetorit 2008 te Ministrise se Brendshme per “TemA” - nje gazete qe ka qene kritike ndaj partise ne pushtet, duke patur si baze “sigurine kombetare”. Gjykata urdheroi qe gazeta te lejohej te vijonte botimin derisa procesi ligjor te perfundonte. Megjithate, ne kundershtim me vendimin, qeveria vazhdoi tu mohoje antareve te stafit te gazetes hyrjen tek makinerite e shtypit dhe ne zyrat e gazetes deri ne fund te vitit.

Ne pranvere, Keshilli i Ministrave modifikoi vendimin e tij te vitit 2006, duke thyer kontraten 20- vjecare te dhenies se hapesires me qera te Top Channel, nje televizion privat, qe ndonjehere ka qene kritik ndaj qeverise dhe urdheroi stacionin te liroje zyrat ne ndertesen shteterore ku ishte vendosur. Keshilli (i Ministrave) pranoi te lejoje Top Channel te levize ne nje tjeter prone shteterore. Me 14 shtator, Ministria e Ekonomise njoftoi Top Channel se duhet te liroje lokalet ne te ashtequajturen “Ekspozita”, ku u realizuan disa nga aktivitetet e tij, per shkak te procedurave te privatizimit, duke nderprere keshtu kontraten e qerase me Top Channel. Ministria deklaroi se e paralajmeruar stacionin pergjate dy viteve para privatizmit, thenie te cilat u hodhen poshte nga Top Channel si te paverteta. Me 15 shtator, zedhenesi i ministrise ka thene se me pas privatizimit te nderteses, se kontrata e qerase kishte pushuar se ekzistuari. Disa seanca degjimore gjyqesore, pas nje padie te ngritur nga stacioni per te kontestuar vendimin e qeverise, jane shtyre pergjate vitit. Rasti eshte ne proces edhe ne fund te vitit.
Ligji denon per shpifje me nje denim nga gjobe deri ne dy vjet burgim. Gjate vitit, nuk ka patur padi per shpifje kunder gazetareve. Megjithate, dy organe te medias, “Vizion Plus” dhe “Shekulli”, kane ngritur padi per shpifje ndaj kryeministrit ne dhjetor, per deklarata te demshme publike ndaj tyre te bera ne Parlament. Seancat gjyqesore ishin ne vazhdim deri ne fund te vitit.

Politizimi i medias mbeti nje shqetesim qe eshte perkeqesuar gjate fushates eketorale. Per here te pare, partite politike derguan kaseta te montuara te fushates per stacionet, duke zevendesuar vete stacionet ne mbulimin e evenimenteve te fushates. Botuesit dhe pronaret e mediave vazhduan ti trajtonin lajmet per ti sherbyer interesave te tyre politike dhe ekonomike, dhe ndonjehere duke i bllokuar kur i binin ndesh ketyre interesave. Nuk ka transparencen minimale per financimin e mediave.
Forma te ndryshme te kercenimit te mediave vazhduan. Gazetaret vazhduan te ankohen se botuesit dhe redaktoret i kane censuruar ne punen e tyre ose drejtpedrejte, ose terthorazi ne pergjigje te presioneve politike dhe ekonomike. Shume gazetare u ankuan qe mungesa e kontrateve te punes shpesh pengonte aftesine e tyre per te raportuar ne menyre objektive.

Me 2 nentor, nje kritik i ashper i qeverise, gazetari Mero Baze, pronar i gazetes “TemA” dhe drejtues i nje talk- show ne “Vizion Plus” eshte sulmuar jashte nje klubi nate ne Tirane. Deshmitaret deklaruan se ai ishte sulmuar nga Rezart taci, nje bisnesmen i njohur dhe ndihmes i afert i qeverise dhe nga truprojat e tij per raportimin e Bazes mbi korrupsionin e dyshuar ne privatizimin e ARMO-s, nje prone shteterore rafinerie nafte, qe qeveria ia kishte shitur me pare Tacit. Ne fund te vitit, policia po hetonte incidentin dhe akuzoi bisnesmenin dhe dy truprojat e tij, te cilet ishin te lire me dorezani ne pritje te gjykimit.

Partite politike, sindikatet dhe grupet e tjera kane publikuar gazeta apo revista, te pavarur nga ndikimi i qeverise. Rreth 200 botime ishin te qarkullim, duke perfshire gazeta te perditshme dhe javore, revista dhe gazeta “gossip”.

Sipas të dhënave zyrtare, vendi ka 64 stacione televizive dhe 44 radiostacione private, por numri aktual raportohet me i larte. Ndersa stacionet ne pergjithesi operojne pa ndikim te drejtperdrejte te qeverise, shume pronare besojne qe permbajtja e transmetimeve te tyre, mund te ndikonin veprimet qeveritare ndaj bisneseve te tjera te tyre.

--------------------------------------------------------

Kush eshte UGPV Albania?

Unioni i Gazetareve Profesioniste te Veriut (UGPV Albania) u krijua me 5 dhjetor 2002 ne qytetin e Shkodres, nje nga qendrat me te njohura te zhvillimit mediatik tradicional ne Shqiperi. Nje grup i vogel prej vetem 8 gazetaresh, mbeshteten idene e hedhur nga nismetari i kesaj shoqate Blerti DELIJA. Keshtu, bashkethemeluesit e Unionit te Gazetareve te Veriut (UGV ne ate kohe) ishin Blerti Delija, Sokol Pepushaj, Anila Dushi, Taulant Kopliku, Rifat Ymeri, Esmeralda Delija, Zef Nika dhe Erzen Koperaj.

Ishte pikerisht ky grup, i cili ne mbeshtetje te ligjeve te shtetit shqiptar, dergoi per miratim ne Gjykaten e Tiranes kete shoqate- e para ne llojin e saj jo vetem ne Shkoder por ne mbare Veriun e vendit tone. Ideja e krijimit te kesaj shoqate, ishte shume e thjeshte. Duke qene ne ate cfare konsiderohej “province”, gazetaret e Veriut, kerkonin te bashkonin zerat e tyre ne mbrojtje te vetvetes.

Duhet nenvizuar se krijimi i UGV-se, erdhi ne nje kohe kur shteti shqiptar akoma nuk ishte fuqizuar plotesisht pas vitit te mbrapshte 1997 dhe kur gazetaret e ndjenin vertete veten te pambrojtur, deri edhe per jeten e tyre. Nje tjeter shtyse per krijimin e shoqates, ishte edhe mungesa e vemendjes se shoqatave te tjera ekzistente me qender ne Tirane, ndaj gazetareve te Veriut.

Keshtu, me 24 janar 2003, Gjykata e Tiranes, me vendimin nr. 512, miratoi krijimin e Unionit te Gazetareve te Veriut (UGPV) si dhe organet e saj drejtuese:

Mbledhja e Pergjithshme e Antareve (Asambleja)

-Kryesia e shoqates

-Kryetari i shoqates

Perkatesisht, u miratuan nga Gjykata e Tiranes edhe drejtuesit e shoqates te zgjedhur ne mbledhjen themeluese dhe pikerisht:

-Blerti Delija- president

-Zv. Presidente Sokol Pepushaj dhe Erzen Koperaj

-Sekretar i Pergjithshem Taulant Kopliku

-Financiere Anila Dushi

Keta persona se bashku, perbenin edhe Kryesine e shoqates.Pas marrjes se miratimit nga Gjykata e Tiranes, u be edhe prezantimi zyrtar i shoqates, pikerisht me 16 shkurt 2003, ne prani te autoriteteve vendore, te kolegeve te ftuar por edhe personave te tjere te interesuar.

Me pas, afer shoqates filluan te grumbullohen nje numer i konsiderueshem gazetaresh, duke u shtrire brenda nje kohe te shkurter te Shkoder, M. Madhe, Puke, Lezhe dhe madje me persona kontakti edhe ne Tirane. Gjate kesaj kohe, u realizua edhe akreditimi i shoqates ne te gjitha organizmat vendas dhe te huaj, si dhe u bene te njohura qellimet e saj ne sherbim te gazetareve.

Viti 2005 shenoi nje tjeter hap te rendesishem per shoqaten. Mbledhja e Pergjithshme e Antareve vendosi te realizoje disa ndryshime cilesore, duke filluar nga emri por edhe kriteret per te qene antar i UGV-se. Nga fillimviti 2005, shoqata do te emertohej Unioni i Gazetareve Profesioniste te Veriut (UGPV Albania), ndersa tashme antar i saj do te ishte vetem ai gazetar qe kishte mbushur moshen 25 vjec dhe qe te kishte jo me pak se 3 vjet aktivitet te panderprere dhe te provuar ne media. Njekohesisht, Asambleja vendosi edhe disa ndryshime statuore te rendesihme, ndersa riperteriu edhe organet drejtuese te shoqates. Per here te pare do te kishte edhe nje Drejtor Ekzekutiv. Keshtu, Gjykata e Tiranes miratoi drejtuesit e UGPV Albania dhe pikerisht:

-Blerti Delija- president

-Sokol Pepushaj- zv.president

-Ardi Hoti- zv.president

-Taulant Kopliku- sekretar i pergjithshem

-Anila Dushi- financiere

-Fatime Kulli- antare presidence

-Vasel Gilaj- antar presidence

Te gjithe personat e mesiperm perbejne tashme Presidencen e shoqates. Ne kete periudhe u konsoliduan edhe deget kryesore te shoqates dhe pikerisht u ristrkturua dega e Lezhes me kryetar Gjovalin Gjeloshin; dega e M.Madhe me kryetar Rifat Ymerin dhe dega e Pukes me kryetar Armir Mehaj.

Nje tjeter ristrukturim i shoqates, u realizua edhe ne vitin 2007, ku u realizuan disa ndryshime ne statut dhe ne mandatet e drejtuesve te shoqates. Ne statutin e shoqates u parashikua qe ajo te kete mundesi te kete organet e veta te shtypit, deri edhe ne radio e televizion.

Pervec ristrukturimit te vazhdueshem ne pershtatje me kohen, UGPV Albania ka tentuar te hedhe hapa te tjere te rendesishem jo vetem ne mbrojtje te gazetareve sa here ata qe kane patur nevoje. Per te garantuar transparence dhe komunikim te menjehershem me te gjithe, qe nga viti 2005 eshte tashme ne dispozicion faqja jone e internetit www.ugpv.org. Ne kete hapesire ne kemi publikuar te gjitha dokumentacionet tona, por edhe te gjitha qendrimet tona publike per ceshtje te ndryshme. Kemi qene e para shoqate e kesaj kategorie ne Shqiperi qe kemi patur nje faqe interneti dhe vetem disa vite me pas, jemi pasuar nga ndonje shoqate tjeter me qender ne Tirane.

Gjate kesaj periudhe, kemi tentuar te celin organin tone te shtypit “Veriu Observer”, gazete qe kemi mundur ta botojme disa numra, thjeshte me mbeshtetjen tone financiare. Tentuam te sjellim nje fryme e fytyre te re ne median e shkruar dhe per aq kohe sa qendruam, besojme se ia kemi arritur.

Arritja jone me e madhe ne keto vite, padyshim eshte botimi i Fjalorit Enciklopedik “Gazetare dhe Publiciste Shqiptare” nga UGPV Albania. Ne fakt, ishte nje ide e kryeredaktorit te Fjalorit, prof. Dr. Hamit Borici, i cili pati deshiren qe kjo perle e historise se gazetarise shqiptare te botohej pikerisht nga shoqata jone.

Nje tjeter drejtim i rendesishem i punes sone ishte edhe evidentimi dhe vleresimi i mjaft gazetareve te njohur, personaliteteve qe kane dhene kontribut ne media dhe ne gazetari, por edhe i atyre qe kane patur ndikim ne realitetin qe ne rrethon.

Realisht, kemi arritur mjaft, por shume ngelet per te bere. Qe nga krijimi kemi tentuar te ngrejme ura bashkepunimi me te gjitha shoqatat ne vend, ne interes te gazetareve, gazetarise dhe mediave. Kemi derguar letra, kemi komunikuar perballe por edhe ne menyre elektronike, kemi percjelle opinionet tona publike, por deri me tani, nuk ka patur nje pergjigje pozitive nga shoqatat e tjera. Megjithate, ne jemi te bindur se situata nuk do te zgjase shume, gazetaria do te jete nje profesion i mirefillte dhe atehere edhe Endrra jone do te realizohet.

______________________________________________

Klubi Shqiptar i Medias, si "Klubi i Selanikut" ne penden e A.Z. Cajupit

OSBE PAGEZOI SHPIKJEN ME TE RE TE "VETERREGULLIMIT" MEDIATIK NE SHQIPERI, NJE TJETER OJF QE I SHTOHET TE TJERAVE TE KATEGORISE

Qe ne krye te heres kishim evidentuar pamundesine e krijimit te nje organizmi veterregullues per tregun mediatik shqiptar. Kemi "guxuar" qe mendimin tone ta percjellim balle per balle edhe me kolege nga Irlanda, gjate nje seminari te organizuar ne Shkoder nga OSBE-e ne lidhje me veterregullimin e mediave ne Shqiperi. Asokohe, behej fjale per "Keshillin e Medias", i cili do te detyronte gazetare dhe pronare, te veterregulloheshin duke shenuar nje rekord per vendin tone: gazetaret dhe mediat si e vetmja kategori qe nuk ka nevoje per ligj rregullator.

Tashme, pas nje projekti qe besojme ka patur nje financim te OSBE-se apo sponsoreve te saj, ka dale ne skene ideja e nje tjeter organizmi "veterregullues", tashme i quajtur Klubi i Medias Shqiptare ose Klubi Shqiptar i Medias. Ai eshte pagezuar me nje takim te organizuar nga mesi i janarit 2010 ne Tirane dhe ashtu si "Keshilli i Medias" ka te gjitha gjasat te deshtoje, sapo te kete perfunduar edhe projekti dhe financimi i OSBE-se per kete projekt.  

Nuk duam te jemi pesimiste ne kete parashikim, edhe pse i bazuar ne nje tjeter deshtim te vetem para 2-3 viteve, me te njejten ide "veterregullimi" dhe me te njejtin ideator, OSBE-ne. Megjithate, mendojme se ka edhe disa faktore te tjere, te cilet ne po i permendim ne vijim.

1. Klubi i Medias Shqiptare ka lindur i vdekur, pasi behet fjale per vijimesi te nje ideje qe ka patur te njejtin fat. Eshte e pamundur qe ne Shqiperi te "veterregullohet" nje kategori, pa patur si instrument fillestar nje ligj te miratuar nga Kuvendi, per ta implementuar nga vete te interesuarit.

2. Ideja e nje organizmi "veterregullues", ku gazetare, pronare dhe "shoqeri civile" do te gjykojne punen e gazetareve, nuk mund te sjelle ate cfare kerkojme "Statusin e Gazetarit", permes nje organizmi ligjor, duke u licensuar dhe penalizuar (nese eshte e nevojshme) nga rregullat e vendosura nga vete kategoria te ciles i perket.

3. Pa dashur te lendojme institucionet mediatike qe ishin themeluese te ketij organizmi, mosprania e mediave te rendesishme kombetare, e shoqatave ligjore qe perfaqesojne gazetaret shqiptare, jane nje tjeter premise jo ogurmire per Klubin e Medias Shqiptare.

4. Mungesa e sensibilitetit te vete gazetareve per kete nisme, tregon qarte se Klubi i Medias Shqiptare nuk do te kete mbeshtetje nga kjo kategori.

Sot me shume se dje, jemi te bindur se e vetmja rruge per te  rregulluar tregun mediatik ne Shqiperi, duhet te fillohet me  gazetaret, duke u njohur atyre "Statusin", permes nje ligji qe  mund te jete "Urdhri i Gazetarit", instrument ne duart e vete  gazetareve per te licensuardhe penalizuar koleget qe nuk  respektojne parimet profesionale. Nese arrihet kjo, atehere  gazetaret dhe mediat do te jene te barabarte ne marredheniet e  perbashketa dhe jo te nje vasaliteti te turpshem si aktualisht, ku jo  rradhe gazetaret jane perdorur dhe po perdoren si "hanxhare" per interesat e pronareve dhe klanave politiko- mafioze pas tyre.

Zyra e Shtypit e UGPV Albania

Per te lexuar deklarata te leshuara ne kohe te ndryshme nga Unioni i Gazetareve Profesioniste te Veriut (UGPV Albania), jeni te lutur te klikoni  KETU